Yekem helbesta Kurdî “Bi Hevre” / Boraboz

Yekem helbesta Kurdî “Bi Hevre” jî sala 330 a dema Beriya Mîladî de, ji aliyê Keşîşeke Suryanî ya ji bajarê Hewremanê de dijiya, bi navê “Boraboz” re hatiye nivîsandin. Helbestê ku tê zanîn herî kevnare ya Kurdî ye û mijar a helbestê evîndarî û hez e.

Helbestê “Bi Hevre”, di dîroka 1950a de jî aliyê Arkeologên Îngilîzî ve, li herêma Hewremanê de hatiye peyda kirin û li ser gorîçeyê re hatiye nivîsandin.

Ji Fîlmê Mem û Zîn re

Keşîş Boraboz, helbesta xwe ya “Bi Hevre”, ji bo heza evîna hevsera xwe re dinivîsê ye. Boraboz, hestên evîna xwe wek mayînde anîye ziman. Evîna Borabozê wekî evînên; Mem û Zîn, Memê Alan, Leyla û Mecnûn, Siyabend û Xecê, Tahîr û Zuhre, Dewrêş û Edûle, Ferhad û Şêrînê û Cembelî û Binevş ên dê neyê jibîrkirin. Peyvên hevokên jî helbestê, berî ya bi hezar salan de deng lê dikin.

Tê zanin ku helbesta bi navê “Hurmizgan” ji sedsala 6’emîn an ji 7’emîn ê de bi zaravayê Kurdî Hewremanî ve hatiye nivîsandin û di salên 1800an jî bajarê Silêmanî de hatîye dîtîn. Di dema nivîsandina helbestê de, Olî ya Zerdeştê di nav mirovan de bawerîeke belavbûyî bû.

Hinek helbestan û peyvan henin ku di ser van de jî sedsalan an jî hezarsalan derbas dibin ji, wekî hestên hezê mayînde ne. Helbestan sîtavên jî çandên e, çavkanîyên jî çîrok û şanoyan e, jî peyvên stranan bi piranî bi gotinên helbestan ve pêk tên.

Ji Herêma Hewremanê

Li ber bi sedan û hezaran salan re heta niha gelek kevalan û parşîmenan hatine dîtîn. Ew pelên (belgenameyên) dîrokê, him jiyana çand û hûner a jî vê çaxê de agahîyan didin him ji di derbarê geşedanên yên awayê hilberanê û têkiliyên hilberîyê jî vê çaxê de agahîyên diveguhestine.

Ew jî sedsalê zêdetir ve bandorên yên helbestan li ser hunera sînemayê ji gelek hatiye dîtîn û îro ji bi awayekî cuda jî berdewam dikin. Rêbazek bi navê “Sînemayê Helbestkî” jî aliyên Derhênerên navdarê Andrey Tarkovskî, İngmar Bergman û gelek derhênerên yên din ve derketiye holê. Diyalogên fîlmên yên jî rêbaza “Sînemayê Helbestkî”, bi gelemperî bi helbestan ve diqewime. Di vê rêbazê de, derhênerên jî fîlmên xwe wek mînîmal ê dikişînin û di heman demê de derhêneran bi piranî wek “auteur” ê têne qebûlkirin.

Ji Herêma Hewramanê

Feylesofên bêrî yên navdarê, bi piranî Helbestvan û Nivîskar bûn. Li ber çaxên herî kevnare re Zanista Felsefe wek ramanî; jî hemû qadên yên çandî, hunerî û zanistî, bandor lê kiriye. Helbestan, bi giştî di dîroka mirovahîyê de û di nav jiyana huner û wêjeyê de gelek girîng in.

Helbestê “Bi Hevre” ji aliyê Nivîskar, Helbestvan, Akademîsyen û Lêkolînerê Kurd Selîm Temo re hatiye wergerandin. / Rûmet Med – (Ew nivîs di dîroka mehê Berfanbarê ji sala 2015’ê de hatî bû nivîsandin.)

BI HEVRE
Xwazdî ez tu hevre bin
Bi hevreherin xorînê

Wer dê bihêrin kotra bin
Bang dîn bi hevre narînê

Dwînî kotra hêra bûm
Awaz ji cir dixwînê

Fîrabîl û beyaban
Hawar ji dest evînê

Ez tu watu yek dil wîn
Hêzan cwadi wînê

Vêra pêkra hıfne wîn
Bircînê ya binvînê

Helbestvan: Boraboz

(Türkçesi)

BİRLİKTE
Birlikte geçen günleri özlüyorum
Hele sabah çıkıp gidişimizi

Seninle dağlara çıkar dolaşırdık
Birlikte söylerdik şarkılarımızı

Ben o dağların ruhundan öğrenmiştim
Ta yürekten candan içli söylemeyi

Hem dağlarda hem kırlarda hem sahralarda
El aman, medet aşkın elinden yani

İkimiz tam da tek bir gönül olmuşken
Sonbahar gelip böyle ayırdı bizi

Ancak birlikte olunca küflenmez aşk
Ya bağır bir ses ver ya da uyu hadi

Şair: Boraboz

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir